تاجر بايد شب كه از بازار به خانه بر مىگردد ، سوره‌اى از قرآن بخواند . « 1 » نيز حضرت تأكيد داشت تا قرآن را با حزن بخوانند . « 2 » كتاب حديث در عصر امام صادق عليه السّلام پس از رحلت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نوشتن حديث ممنوع شد ، به طورى كه مدتها مردم از نوشتن آن كراهت داشتند ، حتى برخى از محدثان اهل سنت در قرن سوم نيز از نوشتن حديث خوددارى مىكردند . « 3 » در برابر اين روش ، اهل بيت عصمت ، از اول اصحاب خود را به نوشتن احاديث و حفظ آن از اندراس ، تشويق مىكردند . « 4 » امام صادق عليه السّلام نيز طبق روش پدران خود بر اين امر تأكيد مىورزيد . در زمان آن حضرت گرچه افرادى شروع به جمع‌آورى احاديث و نوشتن آن نمودند ، اما هنوز بسيارى در اين امر دچار شك و ترديد بودند . ابو زهره ضمن نقل اين كه امام صادق عليه السّلام طرفدار كتابت حديث بود ، ادعا كرده است كه اين امر در آن زمان شايع بوده ، چنان كه مالك بن انس جامع حديثى خود به نام « الموطأ » را در آن روزگار تأليف كرد . « 5 » بايد گفت البته از اوائل قرن دوم كار كتابت حديث آغاز شد و مجموعه‌هاى تأليف گرديد ، اما همانطور كه تاريخ شهادت مىدهد كارهايى مانند الموطأ بسيار اندك است و بيشتر كتابهاى حديثى مربوط به اواخر قرن دوم و به طور عمده از قرن سوم است . به عنوان نمونه ابو حنيفه هيچ‌گونه مجموعه‌اى در اين زمينه پديد نياورده است . آورده‌اند كه ابو حنيفه مىگفت : من رجال حديث را ديده و از آنها حديث فرا گرفته‌ام ، اما جعفر بن محمد صحفى است . وقتى اين سخن به گوش امام صادق عليه السّلام رسيد ، حضرت خنديد و فرمود : او راست مىگويد ، من صحفى هستم ، من صحف اجدادم و صحف ابراهيم و موسى را خوانده‌ام . « 6 » تكيه بر صحف پدرانش ، نشان

--> ( 1 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 499 ( 2 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 614 ( 3 ) . تذكرة الحفاظ ، ج 1 ، صص 461 و 441 - 382 ؛ جامع البيان العلم ، ج 1 ، صص 79 - 78 ؛ سنن الدارمى ، ج 1 ، صص 119 و 120 ( 4 ) . طبقات الكبرى ، ج 6 ، ص 168 ؛ تقليد العلم ، صص 90 - 89 ؛ ربيع الابرار ، ج 3 ، ص 294 ؛ التراتيب الاداريه ، ج 2 ، ص 246 و . . . و نك : مقالهء تاريخ تدوين حديث ، مجله نور علم ، دورهء دوم ، ش 19 ، 21 ، 22 ( 5 ) . الامام الصادق عليه السّلام ، ص 95 ( 6 ) . روضات الجنات ، ج 8 ، ص 169